Հայաստանի ստարտափ էկոհամակարգը. ինչպիսի՞ն է աշխատանքը նորաստեղծ ընկերությունում
Հայաստանն ունի աճող ստարտափ միջավայր։ Նորաստեղծ ընկերությունում աշխատելն արմատապես տարբերվում է կորպորատիվ պաշտոնից։ Ահա թե ինչ սպասել եւ ինչպես որոշել՝ արդյոք դա ճիշտ ընտրությունն է ձեզ համար։
Հայաստանի ստարտափ էկոհամակարգը վերջին մի քանի տարիների ընթացքում էականորեն աճել է՝ շնորհիվ կառավարական աջակցության, սփյուռքի ներդրումների եւ տեղական համալսարաններից շարունակ հոսող տեխնիկական կադրերի համակցության։ FAST Foundation-ը, Granatus Ventures-ը եւ ԱՄՆ Հայ-Ամերիկյան համալսարանի Ձեռնարկատիրության եւ Արտադրանքի Նորարարության Կենտրոնը (EPIC) արդեն տասնյակ ընկերությունների են օգնել գաղափարից հասնել ֆինանսավորված արտադրանքի։ Աշխատանք փնտրողների համար ստարտափները բացառիկ կարիերայի փորձ են առաջարկում՝ իրենց առանձնահատուկ հնարավորություններով եւ ռիսկերով, որոնք հաստատված ընկերություններից զգալիորեն տարբերվում են։
Ամենաակնհայտ տարբերությունը գործունեության շրջանակն է։ 10-20 աշխատողից բաղկացած ստարտափում ձեր պաշտոնի անվանումը կարող է մի բան ասել, բայց փաստացի աշխատանքը կընդգրկի շատ ոլորտներ։ Վաղ ընդունված մարքեթինգի մասնագետը կարող է հայտնվել այնպիսի իրավիճակում, երբ նույն շաբաթվա ընթացքում նա կառավարում է սոցիալական մեդիան, գրում է բովանդակություն, կազմակերպում է իրադարձություններ և մասնակցում գնագոյացման որոշումների ընդունմանը։ Այս բազմազանությունն ուսուցումը դրամատիկ կերպով արագացնում է. ստարտափում երկու տարվա ընթացքում շատ մասնագետներ ձեռք են բերում հմտություններ, որոնք խոշոր կորպորատիվ միջավայրում հինգից-յոթ տարի կտևեն կուտակելու համար։
Հայաստանի վաղ փուլի ստարտափներում հիմնական աշխատավարձը սովորաբար ցածր է՝ համեմատած հաստատված ընկերությունների նմանատիպ պաշտոնների հետ, սակայն հաճախ ներառում է բաժնետոմսեր (equity)՝ ընդհանուր առմամբ ժամկետային ֆիտ (options) ձևաչափով, որոնք ձեռք են բերվում չորս տարվա ընթացքում՝ մեկ տարվա cliff-ով։ Այդ բաժնետոմսերի արժեքն ամբողջությամբ կախված է ընկերության հաջողությունից, ինչին հասնում են ոչ բոլոր ստարտափներ։ Equity փաթեթ ընդունելուց առաջ հասկացեք հիմնականները. ընկերության ո՞ր տոկոսն են ներկայացնում ձեր options-ները, ո՞րն է ընթացիկ արժևորումը, եւ ի՞նչ պայմաններում կդառնան դրանք արժեքավոր։ Սրանք արդարացի հարցեր են, եւ ցանկացած լուրջ ստարտափ պետք է թափանցիկ կերպով պատասխանի դրանց։
Ստարտափներում մշակույթը հակված է ավելի ոչ պաշտոնական լինել, բայց նաև ավելի անկանխատեսելի։ Գործընթացները հաճախ ինքնաբուխ են, ռազմավարությունը կարող է արագ փոփոխվել շուկայի արձագանքի հիման վրա, եւ ղեկավարությունը չի կարողանա միշտ հստակ փոխանցել փոփոխությունները։ Լավագույն վաղ փուլի միջավայրերն անկեղծ են այս անորոշության մասին և ընդգրկում են իրենց թիմին ուղղության ձևավորման գործընթացում։ Վատագույնները քաոս են ստեղծում առանց նպատակի։ Ստարտափ գնահատելիս ուշադիր հետևեք, թե ինչպես են հիմնադիրները խոսում ձախողման մասին, ինչպես են կայացնում որոշումներ, և ինչպես են ներկայիս աշխատողները նկարագրում ամենօրյա կյանքը, ոչ թե ինչ-որ vision-ը։
Կարիերայի վաղ փուլում գտնվող հայ մասնագետների համար ստարտափում աշխատելը, նույնիսկ եթե ընկերությունն ի վերջո չի հաջողի, ապագա գործատուների կողմից դրականորեն է ընկալվում։ Դա հաղորդում է նախաձեռնողականություն, հարմարվողականություն և պատասխանատվություն ստանձնելու պատրաստակամություն։ Եթե ստարտափի պաշտոն եք դիտարկում, խնդրեք խոսել ընթացիկ թիմի անդամի հետ, ով հիմնադիրների կազմից չէ։ Նրա անկեղծ տեսակետը այն մասին, թե ինչպիսին է իրական կյանքը այնտեղ, ավելի շատ արժեք կունենա ձեզ համար, քան ցանկացած ներկայացում կամ աշխատանքի նկարագրություն։
